De vlierbes. Geneeskrachtige plant

De zwarte vlier komt voor van Europa tot Noord-Azië. Je vindt hem vaak in ooibossen, langs wegbermen en op ruderaalgronden. Al in prehistorische nederzettingen zijn vlierbessen gevonden, en ook in werken uit de oudheid wordt de plant beschreven. Hippocrates gebruikte de plant als laxeer- en diureticum.

Vroeger hing men verse takjes in stallen en keukens om vliegen te verjagen. Het verse sap werd gebruikt als insmermiddel tegen muggen.
De vlierbes – ook wel Holler genoemd – is de struik van Frau Holle; bij de Germanen was dat de godin Holda en in het Alpengebied Berchta. In de mythologie heerst Frau Holle over het weer. Zij beslist of de zon schijnt of dat het op aarde sneeuwt. Ook dat goede mensen worden beloond en slechte worden gestraft.
Daarom mocht men nooit een struik omhakken, want de vlierbesstruik voor het huis gold als heilig. Voor een vlierbesstruik moet men zeven keer buigen. Zoveel ziekten geneest deze plant. Zwarte vlierbessen golden ook als symbool van vruchtbaarheid.

Vlierbloesems worden vooral als thee gebruikt.
In de keuken kun je met de lichtzuur smakende bessen allerlei lekkernijen bereiden, zoals chutney, sorbet of gerechten met kwark.

Vlierbessensap
Ingrediënten:
2,5 kg verse vlierbessen
1,5 kg suiker
1 liter water
1/2 citroen

Bereiding:
Was de bessen en haal ze met een vork van de steeltjes.
Doe ze in een pan en bedek ze met water. Breng de vlierbessen aan de kook en laat ze ongeveer 10 minuten sudderen.
Zeef vervolgens de inhoud van de pan door een zeef. Knijp ze indien nodig uit.
Voeg suiker en een halve citroen toe aan het opgevangen sap.
Breng het geheel nogmaals aan de kook. Giet het nog hete sap in heet uitgespoelde flessen en sluit deze onmiddellijk af.
Na afkoeling donker en koel bewaren.

Geschikt bij verkoudheden en als basis voor zoete gerechten, gebak, gelei, smoothies enz.

Vlierbessengelei
Ingrediënten:
750 g vlierbessensap
1 kg geleisuiker (1:1)
1/2 citroen

Bereiding:
Doe het vlierbessensap in een pan en breng het aan de kook. Voeg de geleisuiker en de citroen toe. Laat 4 minuten krachtig koken.
Giet het mengsel heet in voorbereide, gesteriliseerde potten.

Let op: vlierbessen zijn rauw giftig en moeten absoluut worden gekookt!

Een klassieker is vlierbloesemsiroop. Deze is eenvoudig zelf te maken met slechts enkele ingrediënten – meestal citroen, citroenzuur en suiker. Aangelengd met water is het op warme zomerdagen een geliefde verfrissing. De siroop leent zich ook uitstekend om desserts en andere dranken mee te verrijken. Het verfijnde aroma van de vlierbloesems laat zich bovendien goed bewaren in gelei of ijs en past daarbij perfect bij de smaak van aardbeien. De bloemen kunnen zelfs in hun geheel worden gegeten – als gebakken vlierbloesems, ook wel bekend als „Hollerküchle“. Voor dit heerlijke dessert worden de bloemtrossen in beslag gedoopt en in hete olie goudgeel en knapperig gebakken.

Hollerküchl
4 tot 8 vlierbloesemtrossen. 125 g bloem, ¼ l licht bier, 1 eidooier, 1 theelepel olie, 1 eiwit
Meng de bloem met het bier, het eigeel en een snufje zout tot een beslag, spatel de olie en het opgeklopte eiwit erdoor. Haal de vlierbloesems door het beslag en bak ze in olie.