Palmzondag, de Goede Week en Pasen
Met Palmzondag begint het paasfeest. En in Hall eigenlijk al een week eerder, wanneer onze zusterstad Arco de olijftakken naar Hall brengt.
Met grote stappen naderen we nu Pasen. In Tirol worden de paasdagen vooral gekenmerkt door traditie en geloof. De Haller Ostermarkt, de tentoonstelling „Kunst am Ei“, de optredens in het kader van de paasfestival en de vele kerkelijke tradities, zoals Palmzondag of de paasgraven, staan volledig in het teken van deze paastradities. In Hall in Tirol „begint“ het paasfeest al een week voor Palmzondag.
Olijftakken uit Arco
Hall en Arco in Trentino zijn van oudsher nauw met elkaar verbonden. Elk jaar, op de zondag vóór Palmzondag, komt een delegatie van de Trentijnse schutters naar Hall en brengt verse mimosa’s en olijftakken mee voor de inwoners van Hall. De feestelijke intocht van de delegaties en het ere-salvo worden muzikaal begeleid door de Salinenmusik Hall. Na een tweetalige mis in de parochiekerk St. Nikolaus is iedereen uitgenodigd om verse olijftakken te komen halen voor het maken van palmtakjes en -stokken.
Palmtakken binden
Het vlechten van palmtakjes is een mooie jaarlijkse traditie binnen gezinnen en/of kerkgemeenschappen. In de eerste plaats symboliseert het palmtakje de intocht van Jezus in Jeruzalem. Maar het takje heeft nog veel meer interessante betekenissen en ook een bijzondere toepassing aan het einde van het jaar.
Iedereen maakt zijn palmtakje op zijn eigen manier, met de planten die men in de tuin of in de omgeving vindt. Eigenlijk bestaat het palmtakje echter uit zeven heel bijzondere beschermende planten. Het getal 7 verwijst daarbij onder andere naar het zevendaagse scheppingsverhaal. De planten in het palmtakje staan bijna altijd symbool voor het eeuwige leven, vernieuwing en levenscycli.
Waarmee we onze palmtakjes vastbinden...
Naast de planten heb je een snoeischaar, binddraad en een tang nodig. Voor de versiering gebruik je kleurrijke linten en pretzels van gistdeeg.
Dit jaar hebben we de volgende planten verwerkt:
- Olijftakken uit Arco: symboliseren de intocht van Jezus in Jeruzalem
- Erika: staat voor thuis en gevoel
- Buxus: Onsterfelijkheid
- Cipres: Levenskracht en gezondheid
- Wilg of katjes: Lente en belangrijke voedselbron voor bijen
De kruidenboerin bindt op traditionele wijze witte, rode en groene linten in een palmtakje: rood voor het bloed van Christus, wit voor de onschuld en de wederopstanding, groen voor de hoop. Uiteraard zijn ook andere kleuren toegestaan. Nu ontbreken alleen nog de pretzels. Velen bakken deze zelf. Anders kun je ze direct kopen in boerderijwinkels, op boerenmarkten of bij lokale bakkerijen, zoals bijvoorbeeld de bakkerij Bucher in Hall, kopen.
Meer informatie en het recept voor palmbrezels
Vroeger gaven de jongens hun meisjes een palmbrezel als teken van liefde en kregen de kinderen een brezel cadeau van hun peetouder. De brezels worden beschouwd als brengers van geluk en zegen. De vorm van de pretzel zou het symbool moeten voorstellen van een mens die in gebed verzonken is, met de armen voor de borst gekruist. Ons pretzelrecept is voldoende voor ongeveer 80 kleine pretzels.
De ingrediënten
Ingrediënten voor palmbrezels
- 1 kg speltmeel
- 1 blokje gist
- 1 eetlepel zout
- 60-80 g vloeibare boter
- 80 g suiker
- 0,5 l lauwe vloeistof (mengsel van melk en water)
Meng alle ingrediënten en laat het gistdeeg niet te lang rijzen. Belangrijk: Weeg stukjes deeg af van elk 2 dag (= 20 gram) en rol er 30 cm lange „worstjes“ van, vorm er krentenbroodjes van en bak ze in de oven op 180 graden (hetelucht) tot ze lichtbruin zijn.
Palmzondag, palmtakken en mannelijke ambitie
Terwijl meisjes meestal palmtakken dragen, is het bij de jongens de palmstok. En daarbij draait het maar om één ding: hoe hoger, hoe beter! Wie er overigens niet in slaagt zijn palmstok – zoals die in Tirol ook wel wordt genoemd – de hele processie rechtop te dragen, krijgt aan het eind van de dag de titel "Palmesel" toegekend.
In Hall en Thaur is een heel ander palmesel te bewonderen, namelijk een eeuwenoud exemplaar dat uit hout is gesneden. Op Palmzondag wordt bij droog weer de eeuwenoude palmezel vanaf het Oberer Stadtplatz via de steegjes van de oude binnenstad van Hall in een plechtige processie naar de parochiekerk geleid. Afgezien van de kunsthistorische waarde van het in 1430 gesneden, levensgrote palmezel, heeft het beeld nog een bijzonderheid: de buik van de ezel is uitgehold en werd vroeger gevuld met brood. Tot grote vreugde van de kinderen rommelde het eerder gezegende brood tijdens de processie over de kasseien uit de geopende buiklade. Een goede oude traditie, die helaas in onbruik is geraakt! In plaats daarvan zijn er tegenwoordig de gezegende pretzels. Mmhh!
De processie met de palmtakken in Thaur
De palmesel en het Christusbeeld van Thaur in Tirol zijn ruim 240 jaar oud. Dit ensemble staat op een karretje dat door misdienaars en misdienaaressen tijdens de processie naar het Romedi-kerkje wordt getrokken. De processie van Thaur begint bij de parochiekerk van Thaur.
De palmtakjes en de Rauhnächte
De gewijde palmtak wordt aan het eind van de dag in het bidhoekje opgehangen om te drogen. Daar blijft hij hangen tot de Rauhnächte, tussen Kerstmis en Driekoningen. Samen met wierook worden delen van het palmtakje aangestoken in een met houtskool gevulde pan of een strijkijzer. Het huis, het erf en de stallen worden zo gerookt. Ook bij opkomend onweer worden plantjes uit de tak graag op het haardvuur aangestoken om bliksem en donder af te weren. Meer informatie over de Rauhnächte en hun betekenis is te vinden bij onze magische Rauhnacht-rondleidingen in december en januari.
In die zin wensen wij onze lezers een mooie voorbereiding op de Goede Week en een gezegend Paasfeest!